Ay’daki Bu Koyu Lekeler Nedir? (Hayır, Krater Değil!)

Eski zamanlarda koyu ve gri renkte görünen bölgelerin deniz olduğuna inanılıyordu. Ay’ın yüzeyindeki açık ve gri renkteki yerler ise kara olarak değerlendirilirdi. Ancak zamanla yapılan gözlemler bu düşüncelerin yanlış olduğunu ortaya koydu.

Ay üzerinde yapılan sonraki gözlemler, açık renkteki gri bölgelerin kraterlerle kaplanmış, yüksek ve engebeli alanlar olduğunu gösterdi. Koyu gri bölgelerin ise alçak ve düz alanlar olduğu görüldü. Peki bu gözlemler gerçeği aydınlatmış mıydı? Yoksa daha fazla cevaba mı ihtiyaç vardı? Gelin, hep birlikte bakalım.

Eski astronomlara göre Ay’ın yüzeyindeki bu koyu bölgeler, Latincede Maria olarak tanımlanıyordu. Maria ise deniz demekti.

Bu bölgeler Ay’ın yüzeyinin yaklaşık olarak yüzde 17’sini kaplamasına rağmen büyük olan kısmı Dünya’dan görünebilen yüzeyde kalıyor. Koyu renkli bölgelerde, açık renkli bölgelere göre daha az göktaşı olduğu da biliniyor. Yani Maria denilen yapılar aslında genç jeolojik yapılardır. Maria’ların oluşum dönemlerinde Ay’ı çevreleyen toz bulutundan dolayı Ay’ın yüzeyine çarpan göktaşı sayısı çoğalmıştır. Güneş ve diğer gökcisimlerinin kütleçekim etkileri, zamanla Ay’a çarpan göktaşı sayısını azaltmıştır. Velhasıl bu koyu ve açık renkteki bölgelerin oluşum şekilleri ve kimyasal bileşimleri birbirlerine benzemiyor.

Yani Maria olarak adlandırılan bu yapıların, krater tabanlarından gelen lav akıntılarının kaplaması sonucunda oluştuğunu anlayabiliyoruz.

Arizona State Üniversitesinden Robert Wagner, Ay’ın yüzeyindeki bu çukurların düşen göktaşı sonucunda oluşan titreşimler nedeniyle altı boşalmış yüzeyin çökmesiyle oluştuğunu ifade ediyor. Aslında yüzeyin altında erimiş bir kayanın aktığı ve zamanla uzun tüpe benzeyen geçitlere neden olduğu düşünülüyor. Bu da zamanla Ay yüzeyinin çökmesine neden oluyor.

Ay’ın yüzeyine büyük bir şiddetle çarpan göktaşı, yüzeyi yukarı savurarak alttaki lavın dışarı çıkmasını sağlayabilir. Böylelikle de yüzey altında farklı boşluklar oluşabilir diyebiliyoruz. Hatta Wager, bu çukurların yüzeyinde yapılacak incelemeler sayesinde bu çukur katmanlarının yaşlarının belirlenebileceğini söylüyor. Üstüne üstlük bu çukurlar içerisinde sıkışıp kalmış olan Güneş rüzgarı parçacıklarının da bulunabileceği düşünülüyor.

Günümüze kadar görülen 200’den fazla delikten 29’unun bir milyar yıl yaşından genç olduğu tespit edilmiş. Hatta bilim insanları, bunları ‘Kopernik’ krateri içerisinde sınıflandırmışlar. Uzay aracı Kaguya’nın keşfettiği üç deliğin de bu sınıflandırma arasında olduğu biliniyor. En nihayetinde Ay’ın yüzeyinde gördüğünüz o çukurlaşmış bölgelerin katılaşmış lavlardan oluştuğunu bilmelisiniz.

Kaynaklar: 1, 2

Related Posts

Çin, dünyanın en güçlü mıknatısını geliştirdi

South China Morning Post’un (SCMP) bir raporuna nazaran, Çin’in güneydoğusunda bulunan Hefei kentindeki bir laboratuvarda, bilimsel araştırmalar …

Türkiye’de de satılacak! Poco M4 5G milletlerarası pazar için tanıtıldı

Poco M4 5G, Avrupa’da da satışa sunuldu. Hindistan sürümü ile küresel sürüm ortasında olarak kimi farklar bulunuyor. Bu farklar spesifik olarak …

300 TL’lik erkek cüzdanının fiyatı 50 TL’ye düştü! Sınırlı stok!

Söz konusu erkekler olduğunda aksesuar tarafında kısıtlı bir yelpazeye sahip olduğumuzu söylemek mümkün. Genele baktığımızda erkeklerin …

Samsung’un ilk katlanabilir tableti 2023’ün başlarında gelebilir

Samsung çok kısa bir süre içerisinde yeni nesil katlanabilir telefonları Galaxy Z Fold 4 ve Galaxy Z Flip 4’ü tanıtacak. Lansman için geri …

Activision Blizzard’ın mobil oyunlardan kazancı dudak uçuklatıyor!

Activision Blizzard, kasvetli bir geleceğin olduğunu gösteren üç aylık mali raporunu geçen hafta yayınladı. Şirketin gelirleri, düşen PC ve …

Yeni KPSS lisans sınavları hangi tarihte yapılacak? Ne zamana ertelendi?

ÖSYM’nin sosyal medya hesabından yayımlanan duyuruda, 31 Temmuz 2022’de gerçekleşen 2022-KPSS Genel Yetenek-Genel Kültür ve Eğitim …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.